Ontwikkelingsgerichte zorg

De omgeving waarin uw kindje verzorgd wordt, verschilt enorm van zijn natuurlijke omgeving: de baarmoeder. In de baarmoeder brengt uw kindje het grootste deel van de tijd al slapend door. Het bevindt zich daar in een warme en donkere omgeving met enkele gedempte, ritmische achtergrondgeluiden zoals de hartslag van de moeder. Daarnaast wordt uw kindje omringd door het vruchtwater waardoor er een bescherming is tegen schokken en een bevordering van zachte, vloeiende bewegingen van de ledematen, de romp en het hoofdje.

Te vroeg geboren kindjes bevinden zich echter in een omgeving waarin ze verschillende indrukken moeten verwerken, terwijl ze daar eigenlijk nog niet aan toe zijn. Ze zijn aanwezig in een andere omgeving die slechts in geringe mate overeenstemt met de baarmoeder.

Op onze dienst neonatologie besteden we daarom veel aandacht aan ontwikkelingsgerichte zorg of zorg op maat van uw kindje. We proberen alle stresserende factoren te vermijden. Dit is uiteraard geen gemakkelijke opdracht en vereist een gezamenlijke aanpak van zowel u, de dokters als de verpleegkundigen.

Omgevingsverschillen

In de baarmoeder

Op onze afdeling neonatologie

  • 80 % slaap – 20 % wakker (rond 30 weken);
  • constante temperatuur van 37 °C;
  • bescherming tegen schokken;
  • bescherming tegen bacteriën en infecties;
  • donker;
  • gedempt geluid.
  • geen vast slaapwaakritme;
  • wisselende temperatuur;
  • één grote open ruimte;
  • soms pijnlijke handelingen;
  • risico op infecties;
  • felle verlichting;
  • soms luidruchtig.

Het belang van licht, geluid en positionering

De dienst neonatologie is overweldigend, zowel voor u als voor uw kindje. Door het medisch materiaal, het felle licht, het lawaai van alarmen en het drukke geloop van verzorgend personeel, komt onze afdeling soms bedreigend of oncomfortabel over. In het kader van de ontwikkelingsgerichte zorg proberen we dit zo veel mogelijk te voorkomen. Om het comfort
van uw kindje zo goed mogelijk te garanderen, vestigen we de aandacht op drie gebieden: geluid, licht, handelingen en positionering.

1. Geluid

Premature baby’s zijn nog erg gevoelig aan geluid omdat ze dit niet kunnen filteren en zich niet kunnen afsluiten voor bepaalde geluiden. Overmatig geluid kan het gehoororgaan beschadigen maar kan ook negatieve lichamelijke- en gedragsreacties veroorzaken zoals: een sneller hartritme, verhoogde zuurstofnood, verhoogde bloeddruk, neiging tot adempauzes, huilen, een verstoorde slaap …

Uit onderzoek is gebleken dat prematuren niet gemakkelijk toekomen aan diepe slaap op een afdeling neonatologie. Slapen is echter enorm belangrijk voor uw baby omdat dit een periode is om te herstellen van alle toegediende zorg maar ook om te groeien. Door het geluid en de activiteit te verminderen tijdens de dag, geven we uw baby de mogelijkheid om aan een diepe slaap toe te komen en een beter dag- en nachtritme te ontwikkelen.

Daarom vragen we u om ons te helpen het geluid op onze afdeling te beperken en om de bezoekers hierover goed te informeren. Zo kunnen we de rust op onze afdeling bewaren, ook tijdens de bezoekuren.

Hoe kunnen we samen het geluid aanpassen?

  • beschouw de couveuse als de slaapkamer van een erg gevoelige baby;
  • gebruik de couveuse niet als werkvlak;
  • open en sluit de deurtjes van de couveuse zachtjes;
  • behoud de stilte en rust rond de couveuse;
  • praat met zachte stem;
  • vermijd dat er te veel personen aan de couveuse staan;
  • houd geen conversaties aan de couveuse;
  • dek de couveuse af (dit dempt het geluid);
  • pas de zorg aan het ritme van uw kindje aan en maak het niet onnodig wakker.

2. Licht

Fel licht kan een schadelijk effect hebben. De pupil van pasgeborenen kan zich nog onvoldoende sluiten als reactie op fel licht (tot 38 zwangerschapsweken) en ook dit veroorzaakt stress. De oogjes zijn dus erg gevoelig en bovendien is de huid van de oogleden erg dun. Te veel licht op
de afdeling heeft niet alleen een effect op de ogen maar ook op het slaap- waakritme en op allerlei hormonale functies.

Hoe kunnen we samen de verlichting aanpassen?

  • demp het licht en dek de couveuse af. Dit geeft uw baby ook zijn persoonlijke plekje;
  • vermijd direct licht op het gezichtje van uw kindje door het doek op de couvesue niet volledig op te tillen;
  • ‘s nachts reduceren we het licht om het dagritme te bevorderen.

3. Handelingen en positionering

Tijdens het verblijf op onze afdeling wordt uw baby vaak gestoord en aangeraakt. Doordat uw kindje niet meer is omgeven door vruchtwater (zoals in de baarmoeder), is het voor uw baby moeilijk om een comfortabele positie te vinden. Tijdens de verzorging kunnen de aanrakingen en prikkels negatieve reacties uitlokken.

Hoe kunnen we samen onze handelingen en de positie van uw baby aanpassen?

  • we bootsen zo veel mogelijk de begrenzende omgeving van de baarmoeder na, door gebruik te maken van doeken, nestjes, snuggels …
  • we proberen om uw kindje regelmatig van houding te wisselen en worden hierbij geholpen door het advies van onze kinesitherapeut;
  • benader uw kindje op een rustige manier. Laat uw kindje bewust worden dat er iemand is door het eerst zachtjes aan te spreken;
  • raak uw kindje aan met de volle hand of omhul het met beide handen;
  • vermijd snelle kleine bewegingen zoals strelen want deze geven snel stress;
  • het is beter om uw kindje niet wakker te maken want dat vraagt veel energie.

4. Slaap-waakritme

Een pasgeboren baby slaapt ongeveer 17 tot 20 uur per dag, een foetus 20 tot 22 uur. Slaap is noodzakelijk voor de vorming en verdere ontwikkeling van de hersenen. Het bevordert het leer- en langetermijngeheugen en zorgt ervoor dat de hersenen zich blijven aanpassen.
Omdat de slaap van uw kindje op onze afdeling regelmatig wordt gestoord, kan dit later nefastegevolgen hebben voor het slaappatroon. Het is dus van cruciaal belang om de slaap van uw kindje te beschermen.

Uw baby verzorgen, op schoot nemen ... doet u wanneer hij of zij wakker is. Wanneer uw kindje wakker is, kunnen we een onderscheid maken tussen 2 fasen: rustig wakker zijn en opgewonden wakker zijn.

Wakkere fasen

Tijdens het rustig wakker zijn, is uw baby energiek en huilt hij of zij niet. U merkt dat uw kindje communicatief is en op zoek gaat naar oogcontact. Voor uw baby is dit een uitstekend moment om te leren en om informatie in het geheugen op te slaan.
U geeft uw kindje best nu eten want er zijn duidelijk tekens van opwinding en honger (zuigen op de vingers, zoeken, het mondje openen ...).

Is uw kindje opgewonden wakker, dan vertoont het tekens van stress, huilt het, beweegt het veel en toont het grimassen. Voeden zou nu moeilijk gaan. Daarom helpt u uw kindje om tot rust te komen door het begrenzing te geven en zachtjes toe te spreken.

Slaapfasen

Slaapt uw kindje toch, dan maakt u het best wakker in de NREM-slaap of “rustige slaap” en niet in de REM-slaap of “droomslaap”. In deze laatste fase worden gebeurtenissen verwerkt, wordt het tekort aan NREM-slaap gecompenseerd en groeien de hersenen. Aangezien de verschillende slaapfasen elkaar snel afwisselen, wacht u best tot de REM-slaap is afgelopen en uw kindje wakker wordt of tot de NREM-slaap volgt.

Hoe kunnen we samen de slaapfasen herkennen?

De REM-slaap kenmerkt zich door:

  • snelle oogbewegingen;
  • expressieve mimiek: fronsen, grimassen, glimlachen, kreunen, kauwen en soms zelfs huilen;
  • een onregelmatige ademhaling;
  • het bewegen van armen en benen.

De NREM-slaap kenmerkt zich door:

  • een rustige ademhaling;
  • een uitgerust gelaat;
  • een ontspannen lichaam;
  • weinig reactie op prikkels.

Wacht tot de NREM-slaap om uw kindje zachtjes te wekken. Spreek het aan met zijn naam, vertel wat er gaat gebeuren en raak uw kindje zachtjes aan. Misschien wordt uw baby niet helemaal wakkeer maar zo weet hij of zij wel dat er iets staat te gebeuren. Uw kindje zal zich minder slecht voelen, niet schrikken en u voorkomt zo een opstoot van adrenaline.

Zowel het geluid, licht, de handelingen en positionering als de slaap zijn belangrijk in de ontwikkelingsgerichte zorg. Het allerbelangrijkste is natuurlijk de betrokkenheid van zowel de mama als de papa!

Bij de geboorte van uw kindje is waarschijnlijk niet alles volgens de normale verwachtingen verlopen. Dit brengt vaak zorgen, verdriet en angst met zich mee. Binnen deze hoogtechnologische zorg probeert ons hele team het menselijke aspect niet uit het oog te verliezen. Zowel uw comfort als dat van uw kindje staan centraal in onze zorg. Het toepassen van ontwikkelingsgerichte zorg is hierbij een belangrijk aandachtspunt. We proberen u zo goed mogelijk te betrekken bij de zorg van uw kindje zodat u elkaar beter leren kennen in afwachting van de thuiskomst. Tot slot hopen we via deze ontwikkelingsgerichte zorg de toekomstperspectieven van vroeggeboren en/of zieke pasgeborenen verder te verbeteren.